Naar overzicht

Mysterieus timmergereedschap in Museum De Timmerwerf

Museum De Timmerwerf in De Lier bestaat uit een timmerwerkplaats (1642) met bedrijfswoning (1745) en heeft de beschikking over een unieke collectie historisch timmergereedschap. Vrijwel alle gereedschappen zijn afkomstig uit de eigen timmerwerkplaats van het museum en vertellen het verhaal over de geschiedenis van het timmerbedrijf. Tussen de verschillende historische objecten ligt een mysterieus gereedschap. Van dit gereedschap is nog niet bekend wat de benaming is en hoe en waarvoor het precies gebruikt werd. Heb jij de gouden tip?

Het mysterieuze gereedschap is een houten stok met een gebogen stuk ijzer op de kop en een metalen voetje aan het andere uiteinde. Voorlopig is het exemplaar van Museum De Timmerwerf het enige bekende exemplaar van dit gereedschap.

Gildeborden

Het gereedschap moet wel zeker weten gebruikt zijn door timmerlieden. Het gereedschap staat namelijk afgebeeld op twee bij het museum bekende gildeborden van timmerlieden, één in de Pieterskerk te Leiden (gildebord uit 1648) en één in de St. Catharijnekerk in Brielle (gildebord uit 1683). Een gildebord was een tableau met daarop een tekst, vaak een bijbeltekst of gedicht en hing in een kerk. Zo’n bord was ook versierd met elementen die passen bij het betreffende gilde.

De afbeeldingen op de gildeborden laten een identieke gebogen stuk ijzer op de kop zien, maar een iets langere snijrand. Opvallend is dat bij het gildebord in Brielle enkele andere voorwerpen te zien zijn naast het raadselachtige gereedschap. Namelijk een klosje touw en een passer. Zouden de objecten iets met elkaar te maken hebben?

Een mogelijke hypothese is dat men een touwtje met een schietlood door het gaatje liet zakken naar een vast punt op de grond. Men hield dan de stok horizontaal en kon dan in haakse richting een afstand meten. We moeten daarbij denken aan werkzaamheden die al voor 1650 door timmerlieden werden uitgevoerd. Zou het een meetinstrument voor de molenbouw geweest kunnen zijn?

Omdat de twee gildeborden in het westen van ons land hangen en het tot nu toe lijkt dat het museum als enige in Nederland over een exemplaar van het gereedschap beschikt, zou het kunnen zijn dat het gereedschap streekgebonden is geweest.

Meetinstrument

Of het gereedschap werd gebruikt in de molenbouw is dus nog de vraag, maar dat het hier gaat om een meetinstrument daar is het museum wel over uit. De totale lengte van de stok is een el. De maatverdeling is in duimen weergegeven. Het gebogen stuk ijzer op de kop van de stok heeft een vaste maat van 2 duim. In het midden van de gebogen kop is een inkeping zichtbaar waar zo goed  als zeker een draad doorheen liep. Vanaf dit punt is de verdeling ook weer een veelvoud van een duim.

Het metalen voetje aan het einde van de stok is ter bescherming van het hout en voorkomt afwijkingen in de maatvoering. Dit zou kunnen betekenen dat er heel bewust vanuit de punt gemeten werd. Misschien werd de diepte van een geboord gat ermee opgemeten.

 

Bezoek Museum De Timmerwerf

Wil je het gereedschap zelf bekijken of zien wat er nog meer te ontdekken valt in Museum de Timmerwerf? Bekijk hier meer informatie.

Gouden tip?

Het museum is nog op zoek naar antwoorden over dit gereedschap. Hoe werd het gereedschap precies gebruikt? Wat is de naam van het gereedschap? En is het misschien een streekgebonden object? Weet jij hier misschien meer over? Of heb je zelfs eens zo’n object gespot? Laat dan een reactie hieronder achter.

0 reacties

Plaats een reactie

Verzenden

Heb jij een verhaal over de Zuid-Hollandse geschiedenis?

Welk verhaal mag volgens jou niet ontbreken op deze website? Deel je verhaal of tip met de redactie! Lees de voorwaarden en tips voor het schrijven van een verhaal.

Ontvang de laatste verhalen in je mailbox

Wil je op de hoogte gehouden worden van nieuwe publicaties? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief!

Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van geanonimiseerde cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren en voor de analyse van onze website. Deze cookies kun je niet uitzetten. Bij het tonen en afspelen van YouTube video's worden cookies van derden geplaatst. Deze cookies van derden kun je wel uitzetten. Klik op "Akkoord" als je akkoord gaat met dit gebruik van cookies, klik op "Aanpassen" voor meer informatie en om zelf te bepalen welke cookies deze website plaatst.

Deze website maakt gebruik van geanonimiseerde cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren en voor de analyse van onze website. Deze cookies kun je niet uitzetten. Bij het tonen en afspelen van YouTube video's worden cookies van derden geplaatst. Deze cookies van derden kun je wel uitzetten. Klik op "Akkoord" als je akkoord gaat met dit gebruik van cookies, klik op "Aanpassen" voor meer informatie en om zelf te bepalen welke cookies deze website plaatst.