Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om filmpjes van YouTube te tonen en social mediaknoppen van Facebook, Twitter en Pinterest (third party cookies). Als je deze cookies niet wil, dan kun je dat hier aangeven. De betreffende functionaliteit wordt dan uitgeschakeld. Wij plaatsen zelf wel altijd functionele cookies voor de werking van onze website en (anonieme) analytische cookies om onze site te verbeteren.

Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Het Zuid-Hollandse handelsnetwerk in de middeleeuwen

Bekijk de wereldberoemde Kaart van de Drie Schieën - een kaart met een verhaal

De eerste graven van Holland verlosten de kuststreken van de Noormannen, zodat de handel kon terugkeren. Door tolheffing en het verlenen van handelsprivileges oefenden de graven grote invloed uit op de handelsstromen.  Grotere nederzettingen als Dordrecht, Delft, Leiden, Gouda, Vlaardingen, Brielle en Rotterdam, kregen stadsrechten en soms ook andere privileges. Zo kreeg Dordrecht naast het stadsrecht ook het ‘stapelrecht’: passerende handelaren waren verplicht hun goederen in Dordrecht op te markt te brengen. Het stapelrecht maakte Dordrecht tot de belangrijkste handelsstad in zuidelijk Holland.

Onderlinge concurrentie
Over de grote en kleinere rivieren rondom Dordrecht was veel handelsverkeer. De steden beconcurreerden elkaar hevig, en ruzieden constant over handelsroutes en -privileges, zoals het Dordtse stapelrecht en het tolrecht van Gouda. Deze stad lag aan de belangrijkste waterroute van zuidelijk Holland naar het noorden; schippers moesten hier belasting (tol) betalen aan de graaf. Dordrecht verloor haar overwicht vanaf de vijftiende eeuw. Het zwaartepunt van de handel verplaatste zich toen naar het westen van het Maasmondgebied.

Handelsroutes over water en land
De aanleg van de Rotterdamse Schie, die vanaf de veertiende eeuw de steden Rotterdam en Delft met elkaar verbond, vormde een belangrijke verbetering van de lokale infrastructuur. Via deze Schie en de Vliet (het oorspronkelijk door de Romeinen aangelegde kanaal tussen Rijn en Maas) konden schepen via Delft en Den Haag naar Leiden opvaren. Hieronder is de beroemde Kaart van de drie Schieën afgebeeld, die in 1512 werd gemaakt naar aanleiding van een juridisch conflict tussen Delft en Rotterdam. 

undefined

Er waren ook handelsroutes over land. De drukste daarvan liepen vanuit Vlaardingen langs de binnenrand van de duinen naar het Noorden, en vanuit Utrecht langs de Oude Rijn naar het westen. De groeiende economie van Holland deed de behoefte ontstaan aan regelmatige verbindingen tussen de steden. Aldus ontstond de ‘beurtvaart’: zeilschepen die op gezette tijden over vaste vaarroutes voeren. In de zeventiende eeuw ontstond voor het vervoer van post en personen een alternatief dat minder weersafhankelijk was: door paardenkracht voortgetrokken trekschuiten.

Reacties

  1. anoniem

    wat is een handelsnetwerk?

    30 november 2014

  2. Redactie

    @anoniem De naam zegt het eigenlijk al: een netwerk van handelsrelaties. Wie handelt er met wie, welke routes werden er gebruikt etc. Helder?

    02 december 2014

  3. anoniem

    Bedankt voor dit informatieve stuk!

    04 februari 2016

  4. anoniem

    Welke bronnen zijn hier voor gebruikt?

    16 december 2016

  5. Redactie

    Goede vraag. Helaas is het overzicht met bronnen - dat oorspronkelijk was toegevoegd aan een deel van de teksten op deze site - weggevallen bij een eerdere migratie van de site. Toch een tip: vermoedelijk is gebruik gemaakt van de serie Geschiedenis van Holland (red. Thimo de Nijs en Eelco Beukers) en Hollanders en het Water (red. Eelco Beukers)

    19 december 2016

  6. anoniem

    Met wat voor een soort landen heeft Rotterdam te make en vaart Rotterdam zelf ook uit of is het alleen een haven ?

    03 oktober 2017

  7. anoniem

    hoe heet dit handelsnetwerk

    02 april 2019

  8. Redactie

    Het woord 'netwerk' is in dit artikel hier meer een beschrijving van de situatie. Er was geen sprake van een lidmaatschap, naam en dergelijke :-)

    04 april 2019

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.