Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om filmpjes van YouTube te tonen en social mediaknoppen van Facebook, Twitter en Pinterest (third party cookies). Als je deze cookies niet wil, dan kun je dat hier aangeven. De betreffende functionaliteit wordt dan uitgeschakeld. Wij plaatsen zelf wel altijd functionele cookies voor de werking van onze website en (anonieme) analytische cookies om onze site te verbeteren.

Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Bezet Zuid-Holland, 1940-1945

Oorlog en bevrijding in Zuid-Holland

Nadat Nederland zich op 14 mei 1940 had overgegeven aan Duitsland, werd het land op 18 mei onder een burgerlijk bestuur geplaatst. De nationaalsocialist Arthur Seyss-Inquart stond aan het hoofd. De Duitse bezetter hoopte op samenwerking met de Nederlandse bevolking. Een eerste teken dat deze samenwerking niet zo gemakkelijk tot stand zou komen als de Duitsers hoopten, waren de gebeurtenissen op Anjerdag (de verjaardag van Prins Bernard). De felicitatieregisters in het Haagse paleis Noordeinde en de grote mensenmassa op straat leidden tot het ontslag van de Haagse burgemeester De Monchy, die werd vervangen door een NSB-burgemeester.

Jodenvervolging
Om alles toch zo soepel mogelijk te laten verlopen werd het Nederlandse bestuurlijk apparaat zoveel mogelijk intact gehouden. ‘Zoveel mogelijk’ betekende echter wel dat de joodse ambtenaren werden ontslagen. De eerste antisemitische maatregelen werden al in de herfst van 1940 genomen door joden te registreren en uit de openbare dienst te ontslaan. Aan de universiteit van Leiden protesteerde prof. R.P. Cleveringa in het openbaar tegen het ontslag van zijn joodse collega E.M. Meijers. De sporadische protesten konden niet voorkomen dat de joden steeds meer in het nauw werden gedreven, om vanaf 1942 per trein naar vernietigingskampen in Midden-Europa te worden gebracht.


In de tuinmanswoning van Kasteel Oud Poelgeest in Oegstgeest waren twee broers ondergedoken

Hongerwinter
De niet-joodse Zuid-Hollanders had vooral met de ongemakken van de oorlog te maken: het wegvoeren van volwassen mannen voor arbeidsdienst in Duitsland en schaarste op alle denkbare gebied. Met name de laatste oorlogswinter was zwaar. Op 17 september 1944 had de Nederlandse regering in Londen opgeroepen tot een spoorwegstaking, met het doel de bevrijding te versnellen. Uit wraak legde de bezetter de bevoorrading van het nog niet bevrijde Holland stil. Een ‘hongerwinter’ was het gevolg, waarin de Hollandse steden hard werden getroffen. Begin 1945 trok de bevolking er massaal op uit om eten te halen bij boeren in het oosten van het land.



Seyss-Inquart liet op landgoed Clingendael een gigantische bunker bouwen

Bevrijding
Na deze maanden van honger en schaarste tekende op 5 mei 1945 de Duitse bevelhebber de capitulatie; twee dagen later reden de geallieerden onder andere Rotterdam en Den Haag binnen en was Zuid-Holland bevrijd.

Tip: Bekijk alle 12 korte films met oorlogsverhalen op landgoederen en buitenplaatsen

Links

Reacties

  1. anoniem

    Citaat: "Op 17 september 1944 had de Nederlandse regering in Londen opgeroepen tot een spoorwegstaking, met het doel de bevrijding te versnellen. Uit wraak legde de bezetter de bevoorrading van het nog niet bevrijde Holland stil. Een ‘hongerwinter’ was het gevolg." In feite is de 'hongerwinter' dus het gevolg van de oproep van de regering in ballingschap. Een oproep die gedaan werd ter ondersteuning van de operatie 'Market Garden' die helaas jammerlijk mislukte.

    19 september 2016

  2. Redactie

    Voor de geïnteresseerden: het NIOD is bezig met onderzoek naar de Hongerwinter, zie http://www.niod.nl/nl/hongerwinter

    19 september 2016

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.