Naar overzicht

Archeologische vondst: vuurstenen spits

29 september 2022

Op het eerste gezicht niet zo spannend, zo'n stukje vuursteen. Maar wat is de vuurstenen spits eigenlijk? Waar werd het voor gebruikt? En kan het ons iets vertellen? Een archeologisch stuk vuursteen kan ons van alles kan vertellen over de technologie, het dieet, de contacten van de gemeenschap waarin deze lang geleden werd gebruikt.

Deze vuurstenen spits is gevonden in de Alblasserwaard. Nu bestaat dit gebied uit polders, dijken en dorpjes, maar zo’n 5500 jaar geleden zag het landschap er heel anders uit. Dat was in de tijd van het mesolithicum (middensteentijd, ongeveer 10.000 v.Chr. tot 5.300 v.chr.) Toen woonde hier een gemeenschap op een donk, een rivierduin, die we nu kennen als de Polderweg in Hardinxveld-Giessendam. Deze vuurstenen spits is hier een overblijfsel van.

Vol met gebruikssporen

Allereerst kan de spits ons iets vertellen over de technologie en activiteiten tijdens het Late Mesolithicum in Nederland. Vuursteen werd voor van alles gebruikt; om te snijden, krabben, schrapen, boren of om te jagen.

Onder de microscoop zijn er op deze vuurstenen gebruikssporen te zien en soms minuscule restjes van een ander materiaal waarmee de steen in contact is geweest. Zo kunnen archeologen aflezen of de vuursteen gebruikt is voor het bewerken van bot, gewei, planten, leer, hout of voor een ander doeleinde. Zo weten we dat de meeste spitsen die zijn gevonden op de Polderweg zijn gebruikt als pijlpunten, maar niet uitsluitend daarvoor.

Archeologische vondst: Spits met gebruikssporen
Afmetingen: 1.8/1.2/0.2
Datering: 5500-5000 BC
Periode: Mesolithicum laat

Vindplaats

Polderweg 3373 LD Hardinxveld-Giessendam

Het bewerken van vuursteen

Je begint met een vuursteen. Met een aambeeld en klopsteen (of een ander hard voorwerp) werden er steeds stukjes van afgeslagen, de zogenoemde afslagen. Soms is dat een heel lang stuk vuursteen, een kling, die je bijvoorbeeld kan gebruiken als mes. Andere afslagen zijn breed en rond en kunnen gebruikt worden als krabber. Een klein stukje vuursteen met scherpe punt is geschikt als pijlpunt of als gereedschap om gaatjes te boren. Soms is een stuk vuursteen direct bruikbaar en moeten alleen de randen nog wat bijgewerkt worden, dat kan door heel gericht met een ander stuk steen hierop te slaan om zo er stukjes vanaf te breken. 

Jager-verzamelaars in de steentijd. Een kling maken uit vuursteen. Video: Erfgoed Lommel

Tijdlijn

  • Paleolithicum

  • Titel

    Spits. Tekst test test

    Lees meer
    Titel
  • Bladieblablathicum

  • Mesolithicum

Contacten met andere gemeenschappen

Ten tweede vertelt de afkomst van het vuursteen ons iets over de relaties met andere gemeenschappen die de bewoners van “Hardinxveld” hadden. Zo komt een deel van het vuursteen uit het kustgebied, maar ook uit de Maasregio. Een aantal van de gevonden vuurspitsen wijzen op contacten met vroege boerengemeenschappen uit het Belgisch-Limburgs-Rijnlandse lössgebied. Ook bestonden er waarschijnlijk relaties met Midden en Noord-Nederland. Het is lastig om te bepalen wat de aard van deze contacten was. Reisde de Polderweg-gemeenschap zelf veel op en neer tussen verschillende gebieden? Of bestonden er uitwisselingsnetwerken?

Kortom, dit kleine stukje vuursteen biedt ons inzicht in het soort activiteiten en relaties van de volkeren in het  laat-Mesolithische tijdperk.  Aan de “Polderweg” leek het volk te vissen  met fuiken en jaagden ze op klein wild. Vanaf ongeveer 5500 v.Chr. woonden hier complete huishoudens tijdens het voor- en najaar. De bewoners waren geen boeren; ze leefden als jagers en verzamelaars. De gemeenschap leefde waarschijnlijk niet geïsoleerd, omdat onder andere de pijlspitsen laten zien dat er al vroeg contacten bestonden met boerengemeenschappen in de lössstreken in Nederland en België.

Illustratie: Wessex Archaeology, Mesolithisch kamp, reconstructie door S.E. James

Bekijk de vuurstenen spits in Museum De Koperen Knop t/m 19 november

De spits komt uit het Provinciaal Archeologisch Depot en is nu tijdelijk uitgeleend aan Museum De Koperen Knop. Bezoek de tentoonstelling Sporen in de waard over 7500 bewoningsgeschiedenis. Hier is onder meer deze spits te bewonderen.

Meer informatie over de tentoonstelling

Wil je meer weten over de vroege bewoners van de Alblasserwaard en de spits met eigen ogen zien? Bezoek de tentoonstelling Sporen in de Waard in Museum De Koperen Knop.

Bron:

Louwe Kooijmans, L.P. (ed), 2001. Archeologie in de Betuweroute. Hardinxveld-Giessendam Polderweg. Een mesolithisch jachtkamp in het rivierengebied (5500-5000 v. Chr.). ROB Rapportage Archeologische Monumentenzorg 83.

0 reacties

Plaats een reactie

Verzenden

Heb jij een verhaal over de Zuid-Hollandse geschiedenis?

Welk verhaal mag volgens jou niet ontbreken op deze website? Deel je verhaal of tip met de redactie! Lees de voorwaarden en tips voor het schrijven van een verhaal.

Ontvang de laatste verhalen in je mailbox

Wil je op de hoogte gehouden worden van nieuwe publicaties? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief!

Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van geanonimiseerde cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren en voor de analyse van onze website. Deze cookies kun je niet uitzetten. Bij het tonen en afspelen van YouTube video's worden cookies van derden geplaatst. Deze cookies van derden kun je wel uitzetten. Klik op "Akkoord" als je akkoord gaat met dit gebruik van cookies, klik op "Aanpassen" voor meer informatie en om zelf te bepalen welke cookies deze website plaatst.

Deze website maakt gebruik van geanonimiseerde cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren en voor de analyse van onze website. Deze cookies kun je niet uitzetten. Bij het tonen en afspelen van YouTube video's worden cookies van derden geplaatst. Deze cookies van derden kun je wel uitzetten. Klik op "Akkoord" als je akkoord gaat met dit gebruik van cookies, klik op "Aanpassen" voor meer informatie en om zelf te bepalen welke cookies deze website plaatst.