Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om filmpjes van YouTube te tonen en social mediaknoppen van Facebook, Twitter en Pinterest (third party cookies). Als je deze cookies niet wil, dan kun je dat hier aangeven. De betreffende functionaliteit wordt dan uitgeschakeld. Wij plaatsen zelf wel altijd functionele cookies voor de werking van onze website en (anonieme) analytische cookies om onze site te verbeteren.

Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Socialisme en de 'vergissing van Troelstra'

In de laatste decennia van de negentiende eeuw kwam in Zuid-Holland het socialisme van de grond. De socialisten hingen de denkbeelden aan van de filosoof Karl Marx en vonden dat de industrialisatie ook hier onaanvaardbare gevolgen had voor de arbeiders. Verder streden zij onder meer tegen kerk en koningshuis.

In de laatste decennia van de negentiende eeuw kwam in Zuid-Holland het socialisme van de grond. De socialisten hingen de denkbeelden aan van de filosoof Karl Marx en vonden dat de industrialisatie ook hier onaanvaardbare gevolgen had voor de arbeiders. Verder streden zij onder meer tegen kerk en koningshuis.    

Domela Nieuwenhuis
Op basis van onderlinge solidariteit moest gestreden worden voor een beter arbeidersbestaan. De eerste Sociaal-Democratische Vereniging in Zuid-Holland werd in 1880 in Den Haag opgericht. In 1881 werden de lokale verenigingen gebundeld in de eerste Nederlandse socialistische politieke partij, de Sociaal-Democratische Bond, met Ferdinand Domela Nieuwenhuis als voorman.

Oprichting SDAP
Het merendeel van de socialistisch gezinde arbeiders stond nog achter de anarchistische Domela Nieuwenhuis, toen in 1894 de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij werd opgericht. De SDAP streefde op democratische wijze, dus door zitting te nemen in de Tweede Kamer, een socialistische maatschappij na. Dankzij het optreden van Pieter Jelles Troelstra, politiek leider van de SDAP, kon de partij rekenen op een snel groeiende aanhang onder de arbeidersklasse en kleine burgerij.

De vergissing van Troelstra
Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog verkeerde Nederland in verwarring en de onrust bereikte in november 1918 een hoogtepunt toen in het verslagen Duitsland een revolutie uitbrak. Troelstra dacht dat ook de Nederlandse arbeider klaar was om in opstand te komen; op 12 november 1918 sommeerde Troelstra in een rede in de Tweede Kamer de regering om de macht over te dragen aan de arbeidersklasse.

Van een revolutionaire stemming bleek echter vrijwel niets en binnen een paar dagen moest Troelstra al erkennen dat hij zich op de Nederlandse machtsverhoudingen had verkeken. Als steunbetuiging aan de regering en het koningshuis, werd op het Malieveld in Den Haag aan het einde van die week, op 18 november, koningin Wilhelmina gehuldigd. De parlementaire democratie was te sterk gebleken voor een socialistische revolutie.

Links

Reacties

  1. anoniem

    mooi samengevat en makkelijk te begrijpen

    03 februari 2015

  2. Redactie

    Dank, we doen ons best!

    04 februari 2015

  3. anoniem

    In 1918 was mijn vader (SDAPer) aanwezig bij de demonstratie. Hij was toendertijd, en tot aan zijn pensionering in 1956 (?), RET trambestuurder en vertegenwoordigde de vakbond. Gerard Versteeg, zestienin 1954 geemigreerd naar Australie.

    14 november 2016

  4. Redactie

    @Gerard Versteeg Dat is bijzonder, dank voor het delen!

    14 november 2016

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.