Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om filmpjes van YouTube te tonen en social mediaknoppen van Facebook, Twitter en Pinterest (third party cookies). Wij plaatsen zelf ook cookies om onze site te verbeteren. Als je deze cookies niet wil, dan kun je dat hier aangeven. De betreffende functionaliteit wordt dan uitgeschakeld.

Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Achteruitgang, verval en redding van de molens

De komst van de stoommachine in het midden van de 19e eeuw betekende het begin van het einde voor veel molens. Hun aantal nam snel af. Veel poldermolens werden onttakeld en omgebouwd tot gemaal. Ook de industriemolens gingen voor hun aandrijving al gauw over op stoom. Daarna versnelde de komst van verbrandings- en elektromotoren deze ontwikkeling.

De komst van de stoommachine in het midden van de 19e eeuw betekende het begin van het einde voor veel molens. Hun aantal nam snel af. Veel poldermolens werden onttakeld en omgebouwd tot gemaal. Ook de industriemolens gingen voor hun aandrijving al gauw over op stoom. Daarna versnelde de komst van verbrandings- en elektromotoren deze ontwikkeling.    

Werkzaamheden die in molens werden verricht verplaatsten zich naar fabrieken. Het gevolg hiervan was dat er in het midden van de 20e eeuw niet veel meer dan 10% van het rond 1850 nog zo indrukwekkende molenbestand over was. Nog net op tijd ontstond het besef dat de molens behouden moesten blijven. Zij waren en zijn immers uniek cultureel erfgoed. In 1923 werd hiertoe de vereniging ‘De Hollandsche Molen’ opgericht, die onder meer met de overheid in gesprek ging om te pleiten voor regelgeving die sloop van molens moest tegengaan. Zo kwam in 1941 het Molenbesluit tot stand waarin sloop van molens werd verboden tenzij men hiervoor een vergunning had.

Provincie Zuid-Holland
De Provincie Zuid-Holland zet zich al vanaf 1927 in voor het behoud van molens.
In 1948 werd hier een provinciale Molencommissie ingesteld en werd er een provinciaal Restauratiefonds in het leven geroepen. In 1951 vaardigde het provinciaal bestuur tamelijk vergaande beschermende regels uit. Uiteindelijk betekende de komst van een Monumentenwet in 1961 de redding van de nog bestaande molens in Nederland.

Cultureel erfgoed
Molens zijn unieke technische hoogstandjes die de inrichting en de ontwikkeling van Zuid-Holland mede hebben bepaald. Anno nu houden zij onze geschiedenis en ons culturele erfgoed levend. Ze hebben aantrekkingskracht, in het bijzonder voor toeristen, historisch geïnteresseerden en de vele liefhebbers van oude techniek. De molen is het symbool van Nederland. Voldoende redenen dus, om ze goed te onderhouden en voor de toekomst te behouden.

Onderhoud en restauratie
Molens zijn kwetsbare bouwwerken en vereisen goed onderhoud en soms grote restauraties. Jaar in jaar uit hebben ze te lijden onder wisselende weersomstandigheden. Ook het draaien en malen zorgt voor slijtage. Het in stand houden van molens lijkt vanzelfsprekend, maar er komt heel wat bij kijken. Het dagelijks onderhoud, zoals klein schilderwerk, het controleren van ‘het gaande werk’ en ‘het teren van de balie’, wordt meestal uitgevoerd door de molenaar zelf. Groot onderhoud, zoals het vervangen van de ‘balieschoren’ en ‘balieankers’, het nalopen van het metselwerk en het vervangen van de kammen in het bovenwiel, wordt meestal uitbesteed aan een molenmakersbedrijf. Klein en groot onderhoud zijn zeer belangrijk. Het voorkomt achteruitgang en de noodzaak om kostbare restauraties uit te voeren. Soms is echter een grondige restauratie de enige oplossing om de molen weer draai- en maalvaardig te maken.

Instandhouden kost geld
Met onderhoud en restauraties is veel geld gemoeid. Gelukkig kan voor subsidies een beroep gedaan worden op overheden zoals de Rijksoverheid, de Provincie Zuid-Holland en in veel gevallen de gemeente waar de molen staat. Geen enkele overheid verleent echter subsidie tot het volledig benodigde bedrag. Daarom moeten moleneigenaren alles op alles zetten om het noodzakelijke geld bijeen te krijgen. Soms worden particuliere fondsen en sponsors gevonden zodat een dure restauratie uitgevoerd kan worden. De meeste molens in Zuid-Holland zijn in verenigingen en stichtingen ondergebracht. Deze doen er alles aan om hun molens draaiende te houden. Molenverenigingen en -stichtingen hebben meestal leden en/of donateurs die door middel van een jaarlijkse bijdrage het behoud van de molens steunen.

Daarnaast is de inzet van vele vrijwilligers, verenigd in het Gilde van Vrijwillige Molenaars, dat ook een Zuid-Hollandse afdeling heeft, van onschatbare waarde. Wilt u ook dat de molens in uw omgeving nu en in de toekomst blijven draaien en malen? Vraag dan informatie bij Vereniging de Hollandsche Molen, de Provincie Zuid-Holland of bij het Erfgoedhuis Zuid-Holland. De molens zijn uw steun meer dan waard!

Links

Reacties

Er zijn nog geen reacties

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.