Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om filmpjes van YouTube te tonen en social mediaknoppen van Facebook, Twitter en Pinterest (third party cookies). Wij plaatsen zelf ook cookies om onze site te verbeteren. Als je deze cookies niet wil, dan kun je dat hier aangeven. De betreffende functionaliteit wordt dan uitgeschakeld.

Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Het Westland en de Atlantikwall 1941-1950

Nieuw boek van Geert-Jan Mellink over de Atlantikwall in het Westland

Van Geert-Jan Mellink verscheen onlangs een nieuw boek over de Atlantikwall in het Westland, dat op 10 december werd gepresenteerd in het Westlands Museum. Onderstaande samenvatting is door hem geschreven.

Het Westland werd tijdens de Tweede Wereldoorlog onderdeel van de vesting Hoek van Holland. Het zou een van de zwaarst verdedigde gebieden in de hele Atlantikwall worden, maar de bewoners van het Westland betaalden daarvoor een hoge prijs. Voor de aanleg van een binnenste en een buitenste tankgracht, geschuts- en manschappenbunkers en het bijbehorende vrije schootsveld, moesten in 1942 en 1943 ettelijke duizenden Westlanders gedwongen hun huizen verlaten. Een groot deel van de woningen werd daarna gesloopt, waaronder een paar honderd tuinderswoningen. Ter Heijde werd zelfs volledig afgebroken, op de kerk na. De evacuaties betekenden een groot menselijk drama. De bewoners moesten vaak binnen enkele weken hun huis hebben verlaten, en soms zelfs binnen een paar dagen. Omdat een groot deel van de beste huizen werd gesloopt en er bovendien al een groot woningtekort bestond, kwamen veel geëvacueerde gezinnen in te kleine en slechte woningen terecht.

undefined
De tankgracht langs de Maasdijk werd met baggermolens en zandzuigers 'nat' gegraven door de bestaande waterloop (Nieuwe Water) te verbreden. Foto: familie Van den Ende.  

Ongeveer 400 tuinders in ’s-Gravenzande moesten daarnaast hun tuin geheel of gedeeltelijk afbreken en ergens anders weer opbouwen. Begin 1943 werden alle kassen en warenhuizen afgebroken die op het tracé van de buitenste tankgracht stonden. De tuinen die ernaast lagen werden echter dankzij de inspanningen van Rijkstuinbouwconsulent ir. Riemens en de Districtscommissie gespaard tot de herfst van 1943. Met toestemming van de Duitse militaire autoriteiten konden veel tuinders zo nog hun oogst laten afrijpen. Eind 1943 waren alle resterende kassen en warenhuizen afgebroken.

Riemens en de Districtscommissie zorgden ervoor dat de helft van de gedupeerde tuinders een stuk land toegewezen kreeg waar ze hun tuin weer konden opbouwen. Anderen hadden familieleden of buren met een tuin waar ze grond konden krijgen om een nieuw bestaan op te bouwen, of ze bouwden de kassen ergens anders op hun tuin weer op. Soms bouwden ze helemaal niet meer op en teelden verder zonder glas. De tuinders kregen vaak een woning toegewezen op grote afstand van hun tuin. Een aantal van hen mocht een noodwoning laten bouwen met sloopmateriaal.

undefined
De sloop van tuinderswoningen aan de Groeneweg in ’s-Gravenzande.

Na de bevrijding was het leed nog lang niet geleden. De vele mijnenvelden verhinderden dat de tuinders weer aan de slag konden op hun tuin. Ook moesten eerst bunkers en versperringen worden opgeruimd en de infrastructuur worden hersteld. Geëvacueerde bewoners wilden weer terug naar hun eigen huis, maar in veel gevallen bestond dat niet meer. Het schreeuwend tekort aan woningen betekende dat inwoning tot het begin van de jaren vijftig de gewoonste zaak van de wereld was.

Veel tuinders wilden meteen na de bevrijding weer een huis laten bouwen op hun tuin. Maar door de strenge regels voor herbouw, het grote materiaalgebrek en de ontoereikende schadeloosstellingen duurde dat jaren, tot grote ergernis en frustratie van de getroffen tuinders. De wederopbouw van Ter Heijde kwam pas na vele jaren op gang, net als in ’s-Gravenzande. Dat kwam onder andere door de eis van de overheid dat geen kostbare, vruchtbare tuingrond voor woningbouw mocht worden gebruikt. Pas rond 1950 waren de ergste problemen opgelost en kon het Westland zich opmaken voor een periode van economische groei.

G.J. Mellink, Van glazen stad tot Duitse vesting: het Westland en de Atlantikwall, paperback, 232 pagina’s, € 19,95.

Het boek wordt onder andere in deze webshop te koop aangeboden.

 

Reacties

Er zijn nog geen reacties

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.