Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om filmpjes van YouTube te tonen en social mediaknoppen van Facebook, Twitter en Pinterest (third party cookies). Als je deze cookies niet wil, dan kun je dat hier aangeven. De betreffende functionaliteit wordt dan uitgeschakeld. Wij plaatsen zelf wel altijd functionele cookies voor de werking van onze website en (anonieme) analytische cookies om onze site te verbeteren.

Ontdek de verhalen van Zuid-Holland

Protestantse avondmaalbekers uit Ameide (17e eeuw)

Ontdekking
In 2004 werden in een kluis in het gemeentehuis van Zederik twee bijzondere zilveren avondmaalsbekers aangetroffen. De inscriptie 'Voor de kerck van Ameyde’ maakte duidelijk dat ze oorspronkelijk gebruikt zijn in de Hervormde kerk van Ameide. Wie de feitelijke eigenaar was, de kerk of de burgerlijke gemeente, bleef maandenlang onbekend, tot speurwerk in het gemeentearchief duidelijk maakte dat ze ooit geschonken waren aan de gemeente Ameide. De bekers worden bewaard in Museum Het Catharijneconvent in Utrecht.

Inscripties
In tegenstelling tot de gebruikelijke licht conische modellen, hebben de bekers uit Ameide een geheel ander uiterlijk. Ze bestaan uit een kelk die geplaatst is op een zuilachtige voet met een versiering van schelpen. De glazen roemer, een drinkbeker, lijkt hiervoor model te hebben gestaan. Belangrijk is ook dat de bekers interessante inscripties hebben. Behalve de hierboven genoemde inscriptie, zijn er nog twee te lezen: ‘ Edzardvs Fr. Avricanvs’ en Elisabeth Goossens dr.’ Deze namen getuigen van de schenkers van de bekers: Edzardus Frederici Auricanus en zijn vrouw Elisabeth Goossensdochter.

Dominee Auricanus
Edzardus ‘Auricanus’ was, zoals zijn naam al aangeeft, afkomstig uit het Oostfriese stadje Aurich en studeerde vanaf 1605 in Franeker, in die tijd een universiteitsstad. In 1609 werd hij beroepen te Ameide waar hij tot 1660, dus meer dan vijftig jaar als predikant werkzaam was. Elisabeth Goossendochter was zijn eerste vrouw; na haar overlijden huwde Auricanus nog tweemaal. Dat dit echtpaar de bekers heeft geschonken, bleek na speurwerk van leden van de Historische Vereniging Ameide en Tienhoven, die in het kerke- en notulenboek van de Hervormde Gemeente Ameide ontdekten dat de dominee en zijn vrouw in 1622 aan de ‘kerk en de [kerkelijke] gemeente van Ameide en Tienhoven twee nieuwe zilveren wijnroemers’ ten geschenke gaf.

Bijzondere waarde
Dat deze bekers zo goed gedocumenteerd zijn, geeft ze eveneens een bijzondere waarde. De inscripties zeggen ook iets over de relatie tussen een predikant en zijn gemeente. Allereerst behoorde Auricanus kennelijk niet tot die predikanten die het financieel moeilijk hadden, zoals onder dorpspredikanten gebruikelijk was in die tijd. Nu was echtgenote Elisabeth vermoedelijk de dochter van burgemeester Goosen Jansz. Zij zal dus ook niet onbemiddeld zijn geweest. De verhouding tussen predikant en gemeente was kennelijk zo goed dat Edzardus Auricanus zijn gemeente een duur cadeau schonk. Of zou de dominee zich geërgerd hebben aan de gebruikelijke eenvoudige tinnen of glazen bekers? Hoe dan ook, van dit cadeau had hij zelf nog een kleine veertig jaar plezier telkens wanneer hij het avondmaal bediende, en dat gebeurde zo’n vier a vijfmaal per jaar. De bekers zijn in 2005 gerestaureerd en bevinden zich nu in Museum Catharijneconvent, Utrecht.

Bron: Historische Vereniging Ameide en Tienhoven i.s.m. Museum Catharijneconvent

Reacties

Er zijn nog geen reacties

Plaats reactie

Om spam te voorkomen, stellen wij u een eenvoudige vraag. Vult u alstublieft het antwoord hieronder in.